Šta videti u Solunu za 3 dana: kompletna lista
Mnogi turisti prave samo kratku pauzu u Solunu na putu ka plaži. Naravno, plaže su divne, ali drugi najveći grad u Grčkoj je jako interesantan. Solun je bio prestonica Vizantijskog carstva zajedno sa Konstantinopoljem, današnjim Istanbulom.
Tokom Rimskog carstva, grad je bio prestonica rimske provincije Makedonije. Zatim je, zajedno sa Izmirom, bio jedan od dva najveća lučka grada u Osmanskom carstvu. Na svu sreću, grad je uspešno sačuvao sve ove istorijske slojeve.
To je slavna prošlost ovog grada. Solun danas je živopisan grad, pun mladih kreativnih ljudi, sa odličnim kafeima, barovima i restoranima koji se mogu porediti (neki bi rekli i da su bolji) s onima u Atini. Dakle, šta obići u Solunu za 3 dana? Upoznaj jedinstvenu arhitekturu, uživaj u atmosferi grada, i nakon toga pravac na plažu!
Dan 1
Rimski Solun
Kralj Kasandar iz Makedonije osnovao je Solun oko 315. godine pre nove ere. Međutim, grad je postao značajan tokom Rimskog carstva. Naime, 41. godine pre nove ere dobio je status slobodnog grada i ubrzo postao važan trgovački centar.
Na naše iznenađenje, svi arheološki ostaci iz rimskog perioda nalaze se u centru grada! Prošetaj pešačkom ulicom Gounari dok ne ugledaš Galerijevu palatu, sedište Istočnog Rimskog carstva.
Nastavi prema severu istom ulicom dok ne dođeš do Galerijevog luka i Rotonde, dva impresivna spomenika koji su deo palate. Rotonda je nekada bila pravoslavna crkva i džamija.
Pre nego što stigneš tamo, naići ćeš na bučnu ulicu Egnatia. Skreni levo i hodaj malo dok ne dođeš do velikog parka-trga s desne strane. Rimski forum ili Agora nalazi se iza parka. Glavna atrakcija foruma je antički amfiteatar – Odeon.
Vizantijski Solun
Kao što smo već spomenuli, Solun je dostigao svoj vrhunac tokom dugovečnog Vizantijskog carstva (otprilike od 4. do 14. veka). Ono što mismo znali je da grad ima toliko impresivnih spomenika iz tog perioda.
1998. godine Unesko je uključio Rotondu, zajedno sa 12 vizantijskih crkava i manastira, jednim kupatilom i gradskim zidinama, na svoju listu svetske baštine. Iako možeš da počneš šetnju duž ulice Egnatia, preporučujem ti da skrećeš levo i desno u manje sporedne ulice. Tako ćeš izbeći zagađenje i istovremeno otkriti simpatične kafiće i radnje.
Uočićeš dve crkve blizu Galerijevog luka: malu crkvu Spasitelja (Metamorphosis tou Sotiros) i veliku crkvu Sveti Pantelejmon (Holy Church of Saint Panteleimon), obe sagrađene tokom 14. veka. Kada stigneš do ulice Patriarchou Ioakim, skreni levo do jedinstvene crkve Sveta Sofija (Holy Church of Hagia Sophia) iz 8. veka. Odvoji vreme i uživaj u lepoti i miru njenog unutrašnjeg prostora.
Ako nastaviš desno duž ulice Agias Sofias, doći ćeš do crkve Presvete bogorodice (Acheiropoietos). Sagrađena u 5. veku, to je najstarija očuvana crkva u gradu. Pre nego što stigneš do rimskog foruma, obavezno svrati do crkve Panagija (Panagia Chalkeon) iz 11. veka.
Stari grad (Ano Poli) + Gradske zidine (Kastra)
Zaputi se severoistočno ka Starom gradu popodne. Na putu ka tamo naići ćeš na nekoliko vizantijskih crkava, uključujući rekonstruisanu crkvu Svetog Dimitrija (Hagios Demetrios), sa istorijskom kriptom, i crkvu proroka Ilije (Prophet Elijah) dalje uzbrdo.
Prešavši ulicu Olimpiados, naći ćeš se u Ano Poliju ili Starom gradu. Za razliku od većeg dela centralnog Soluna, veliki požar iz 1917. nije zahvatio Ano Poli. Ne žuri, i dozvoli sebi da se izgubiš među krivudavim, kaldrmisanim ulicama.
Skreni u malu ulicu Elefsinos i desno na prvom uglu u ulicu Theofilou. Tamo ćeš pronaći nekoliko istorijskih kuća. Nastavi istim putem (koji dalje nosi naziv Akropoleos) dok ne stigneš do kule Alysseos na starim gradskim zidinama.
Ako malo skreneš s puta, videćeš jedine preostale vizantijske terme. Potrudi se da stigneš sve do tvrđave Heptapyrgion. Mladi, ljubazni grci i fantastičan pogled na ceo grad i more čekaju te tamo. Najbolje vreme za posetu je tokom zalaska sunca, naročito ako si u Solunu zimi.
Dan 2
Centar grada
Početkom 20. veka Solun je bio veliki balkanski grad sa prelepim zgradama, ali haotičnom urbanom mrežom. Nakon što je požar 1917. godine uništio veći deo gradskog centra, grčka vlada je odlučila da izgradi novi centar.
Angažovali su francuskog arhitektu i urbanistu Ernesta Ebrara (Ernest Hébrard) da projektuje novi evropski Solun. On je osmislio simetričnu ortogonalnu mrežu paralelnu s morem, sa dijagonalnim avenijama koje naglašavaju plan.
Ulica Aristotelous glavna je gradska arterija. Ova široka pešačka ulica puna je prodavnica i restorana. Počni svoju šetnju na monumentalnom Aristotelovom Trgu (Aristotelous Square) uz more i produži ulicom Aristotelous sve do ulice Egnatia i Rimskog foruma.
Solun je pun pešačkih zona, tako da smo zaista uživali u šetnji gradom. Neki od najboljih kafića u gradu nalaze se u pešačkim ulicama Agias Sofias i Iktinou, jugozapadno od crkve Sveta Sofija.
Pijace i Ladadika
Glavne pijace nalaze se blizu ulice Egnatia, sa obe strane ulice Aristotelous. Pijaca Kapani na levoj strani, koje potiče iz Otomanskog carstva, najstarija je u Solunu. Pored nje se nalazi Pijaca Modiano (jevrejska pijaca) iz 20. veka.
S druge strane ulice Aristotelous nalazi se mala pijaca Athonos. Ona je pravi mali raj za ljubitelje hrane! Oduševićeš se malim prodavnicama, štandovima sa hranom i odličnim lokalnim restoranima koji služe svežu hranu. Ovde nema zapadnih industrijskih lanaca!
Gastronomske ture su odlična ideja za upoznavanje centra Soluna.
Kao što je već pomenuto, požar iz 1917. godine uništio je dobar deo centra Soluna. Mala četvrt Ladadika je jedina koja je preživela požar. Zbog svoje blizine luci, tokom vekova ovaj kraj je bio važna trgovačka četvrt.
Početkom 20. veka, postala je poznata kao kvart crvenih fenjera. Danas je to jedna od najlepših četvrti u Solunu sa kaldrmisanim ulicama, malim trgovima i odličnim barovima i restoranima.
Otomanski Solun
Solun je bio pod Otomanskim carstvom od 1490. do 1912. godine. Na sreću, nekoliko interesantnih otomanskih zgrada je preživelo do danas. Blizu pijace Kapani, nalazi se hamam Jevreja (Yahudi Hammam). Na žalost nije moguće obići ga iznutra. U blizini se nalazi i tekstilna pijaca, Bezesteni. Ovo mesto je i dalje u funkciji, gde se prodaju razne stvari.
Ne zaboravi da posetiš obližnju džamiju Hamza Bey. Izgrađena 1467. godine, ova interesantna građevina je najstariji preživeli islamski hram u Solunu. Ne samo to, već je sa ukupnom površinom od 1150 m² to najveća preživela džamija na grčkoj teritoriji.
Bey Hamam ćeš pronaći u parku uz Egnatiju ulicu. Trenutno, hamam se koristi za kulturne događaje i izložbe. Iza crkve Svetog Dimitrija (Hagios Demetrios) nalazi se Yeni Hamam. Ovaj prostor nam se toliko dopao da smo ga posetili više puta, i za ručak, i popodne, i u kasne večernje sate.
Nedaleko odatle nalazi se džamija Alaca Imaret, izgrađena u 15. veku i sada pod rekonstrukcijom. Još jedno fascinantno mesto koje ne treba propustiti je Muzej Atatürka, na ulici Apostolou Pavlou, pored Turskog konzulata. Ova lepo rekonstruisana kuća je mesto gde je rođen Mustafa Kemal Atatürk 1881. godine.
Jevrejski Solun
Nismo imali pojma da je Solun imao tako važnu ulogu u jevrejskoj istoriji. Uopšte nismo znali da je judaizam toliko značajan u grčkoj kulturi. U stvari, najraniji jevreji u Evropi su romanioti, drevna kultura koja je govorila grčki i hebrejski i koja je cvetala u i oko antičkog Soluna.
Ali to nije sve. Kada su španci proterali sefardske jevreje u 15. veku, mnogi su se naselili u Solunu. Do početka 20. veka, kada je grad bio deo Otomanskog carstva, od 157.000 stanovnika čak 80.000 su bili jevreji. Molili su se u 40 sinagoga i 50 kapela širom grada! Nema potrebe spominjati šta je nacistička Nemačka uradila grcima, jevrejima, srbima i mnogim drugim narodima.
Mala sinagoga Yad Lezikaron nalazi se između Kapani i Modijano pijaca. Ali, nije je lako pronaći! Nećeš imati problema da prepoznaš obližnju sinagogu Monastirioton. Nažalost, nismo uspeli da uđemo ni u jednu. Zaštićena zgrada iz 1906. godine, na ulici Agia Mina, sadrži Jevrejski muzej Soluna. Ovde smo se upoznali sa jevrejskim istorijskim i kulturnim nasleđem grada.
Vila Olga se nalazi u centru, na ulici Vassilissis Olgas. Do 1978. godine, ova oronula ali lepa vila bila je Italijanski konzulat. Tokom rata, italijanski konzuli su izdavali desetine falsifikovanih identifikacionih kartica grčkim jevrejima, tvrdeći da su italijani, kako bi ih spasili od deportacije u koncentracione logore.
Dan 3
Morska riva
Solun se nalazi na obali Termajskog zaliva u predelu Egejskog mora. Kao što možeš da zamisliš, čitav grad dolazi na morsku rivu (10 km dugačku) kako bi prošetao duž obale. Prelepe otomanske vile su nekada krasile ovu obalu sve do velikog požara 1917. godine.
Danas se ovde nalaze velike monotone zgrade. Međutim, pored njih pronaći ćeš prave dragulje posleratne arhitekture. Uz to, videćeš i neke od glavnih znamenitosti Soluna.
Započni šetnju kod skladišta u blizini Ladadike. Tamo su smešteni Muzej fotografije, Muzej kinematografije i Centar savremene umetnosti Soluna. Nastavi šetnju duž obale i proći ćeš pored veličanstvenog Aristotelovog trga (Aristotelous).
Ako nastaviš u istom pravcu, stići ćeš do Bele kule (White Tower of Thessaloniki), simbola grada. Ko bi pomislio da je ova elegantna građevina nekada bila zatvor u kojem su se masovno izvršavale egzekucije? Posle kule, šetalište se širi i obuhvata zelene prostore. Završi šetnju kod statue Aleksandra Velikog i skulpture Kišobrani od Zongolopulosa.
Istorijske vile
Ako voliš arhitekturu i istoriju, Solun te neće razočarati. Kreni od početka avenije Leof. Vasileos Georgiou, pored spomenika Kišobrani. Šetaj na jug duž avenije i nemoj da te obeshrabre mnogobrojne betonske stambene zgrade. Među njima ćeš pronaći nekoliko zanimljivih starih vila i čak jednu džamiju.
Posle kratke šetnje, prve zanimljive kuće koje ćeš uočiti su Vila Michaelidi i Vila Salem. Skreni levo na ulicu Archeologikou Mousiou, i sa desne strane ćeš videti Yeni džamiju.
Vrati se na aveniju i nastavi prema jugu. Posle nekoliko koraka, primetićeš Scholi Tyflon (Škola za slepe iliti Vila Hafiz Bey) i bivše sirotište Melisa (Former Melissa Orphanage). Nakon nekoliko minuta, videćeš vrt s desne strane. Uđi unutra kako bi posetio jevrejsku Vilu Modiano i Muzej narodnog života i etnologije (Folklife and Ethnological Museum).
Nastavljajući dalje prema jugu, ugledaćeš otomansku Vilu Mehmet Kapanci sa leve strane, a zatim Narodnu banku Grčke i ruševine Chateau Mon Bonheur sa desne strane. Ako još uvek nisi umoran/na, produži sve do otomanske Vile Mordoch i jevrejske Casa Bianca.
Ulična umetnost
Solun nije meka za uličnu umetnost kao Atina ili čak Beograd, ali ima nekoliko velikih i impresivnih murala koje ne bi trebalo da propustiš. Neki od radova su deo projekta Face Art Public Mural pokrenutog 2011. godine tokom 15. Bijenala mladih umetnika.
Drugi su dela velikih umetnika poput BLU-a, DALeast-a ili Faith47. Godine 2017. grad je bio domaćin Festivala ulične umetnosti, ali nažalost taj događaj se nije ponovio.
Zona oko pešačke ulice Gounari ima nekoliko zanimljivih murala. Jedan je baš u ovoj ulici, dok se drugi nalazi preko puta Rotonde, u ulici Konnou Melenikou, pored starog gradskog zida. Na uglu ulica Egnatia i Socratus nalazi se prilično veliki mural, kao i na ulici Mitropolitou Gennadiou, blizu tržnice Athonos.
Malo dalje od centra, u ulici Nestoros Teloglou, postoje dva zanimljiva murala. Jedan je šaljiv prikaz grčke finansijske krize. Konačno, najlepši mural nalazi se u Ladadiki, na ulici Tsimiski. Ovo impresivno delo se bavi temom nasilja u porodici.
Gde jesti i piti
Bez sumnje, grčka kuhinja je jedna od najraznovrsnijih na svetu. U Solunu možeš pronaći sve, od lokalnih specijaliteta do internacionalne kuhinje. Za nezaboravno iskustvo ručaj u nekoj od pijaca. Nećeš imati problema da nađeš dobru hranu na pijacama Kapani, Modiano i Athonos. Ako voliš da istražuješ potraži skriveni Bit Bazar.
Na piće idi u pažljivo obnovljen Yeni Hamam (Aigli Geni Hamam), iza crkve Hagios Demetrios. Whope u Ladadiki je još jedno sjajno mesto za provod. Svideće ti se njegov ambijent. Ladadika je odlično mesto za ručak, večeru i noćni izlazak.
Gde odsesti
Da bi osetio/la šarm Soluna, moraš odsesti u samom srcu istorijskog centra, unutar gradskih zidina. Najbolja opcija je Electra Palace Thessaloniki, smešten bukvalno u centru Aristotelovog trga. Ovaj vrhunski hotel deo je istorijskog kompleksa. Još jedan izvanredan hotel u istorijskoj zgradi je Antigon Urban Chic Hotel.
Drugi odlični hoteli u centru su Domotel Olympia i Plaza Hotel. Ako bi radije odseo/la u privatnom apartmanu, pogledaj Maroon Bottle Luxury Suites. Na kraju, savetujemo ti da rezervišeš sobu u Makedonia Palace Hotel ako voliš modernu arhitekturu i pogled na more.
Koliko dana u Solunu je idealno?
Ovaj vodič smo napravili za sve koji se pitaju šta raditi u Solunu tokom tri dana. Ako imaš do tri dana, ostani u gradu i preskoči plažu. Ako imaš četiri dana, provedi dva u gradu i dva na plaži. Druga opcija je da potpuno preskočiš plažu.
U Solunu ima toliko toga da se vidi, da možeš provesti nedelju dana a da ti ne bude dosadno. U stvari, postoji velika šansa da ćeš se zaljubiti u ovu staru mediteransku damu, baš kao i mi.
Ako nemaš puno vremena, preporučujemo ti ovu sjajnu biciklističku turu.
